Alle berichten van: Jean-Paul Heinrich


Evenredigheid van herstelsancties en maatregelen: een pleidooi voor een Europese gedifferentieerde rechterlijke toetsing

Evenredigheid van herstelsancties en maatregelen: een pleidooi voor een Europese gedifferentieerde rechterlijke toetsing

Naar de conclusie over de indringendheid van de rechterlijke evenredigheidstoetsing is reikhalzend uitgezien. Hoewel de conclusie is gevraagd met het oog op de toetsing van niet-bestraffende bestuurlijke sancties en maatregelen, reikt het belang van de conclusie veel verder. In hun conclusie zijn de staatsraden advocaat-generaal Wattel en Widdershoven ook uitvoerig ingegaan op de basis en de grenzen van de rechterlijke evenredigheidstoetsing in algemene zin. Zij plaatsen hun bevindingen tegen de achtergrond van het streven naar een responsief bestuursrecht dat maatwerk levert vanuit het perspectief van de burger en de toeslagenaffaire. Daaruit is volgens hen gebleken dat rechterlijke toetsing niet altijd leidt tot correctie van onevenredige sancties en maatregelen, bijvoorbeeld omdat de rechter zich in zijn toetsingsmogelijkheid beperkt voelt door dwingende regelgeving. In hun beschrijving van deze bredere context wordt de lezer meegenomen langs een groot aantal samenlopende staats- en bestuursrechtelijke evergreens, waaronder de rolverdeling tussen de drie pijlers van de trias en de ruimte voor de rechter bij exceptieve toetsing van beleidsregels, regelgeving en wetten in formele zin. Daarmee geeft de conclusie ook een uiterst waardevol inzicht in de stand van het debat over deze thema’s. De belangrijkste bevindingen zetten wij voor u op een rij. Ook blikken wij vooruit op de gevolgen voor de praktijk, als de Afdeling de conclusie volgt. In dat geval zal de bestuursrechter de evenredigheid van bestuurlijke maatregelen voortaan beoordelen aan de hand van de Europeesrechtelijke driestapsbeoordeling en de indringendheid van de toetsing afstemmen op de voorliggende casus. (meer…)

Jaarverslag Raad van State 2020: investeren in vertrouwen en in een responsieve overheid

Jaarverslag Raad van State 2020: investeren in vertrouwen en in een responsieve overheid

Het onlangs verschenen jaarverslag van de Raad van State over 2020 is opnieuw een must-read.
Dit jaar roept de Raad van State op tot bezinning op de vertrouwensrelatie tussen burger en overheid. Het jaar 2020 wordt gekenschetst door de coronacrisis en de kinderopvangtoeslagaffaire. Wat zeggen deze gebeurtenissen over het belang van een goede vertrouwensrelatie tussen overheden en burgers? En wat is nodig voor het onderhoud van deze vertrouwensrelatie? (meer…)

Hoger beroep door bestuursorganen: meer reparatiemogelijkheden, minder procesbesluitstress

Hoger beroep door bestuursorganen: meer reparatiemogelijkheden, minder procesbesluitstress

Het instellen van (incidenteel) hoger beroep tegen een rechtbankuitspraak door of namens een bestuursorgaan vraagt bijzondere aandacht voor de bevoegdheid van de functionaris die het hoger beroep instelt. Het ontbreken van een (bevoegd genomen) procesbesluit leidt tot niet-ontvankelijkheid van een namens het bestuursorgaan ingesteld hoger beroep. Bestuursorganen doen er daarom goed aan om hun (onder)mandaatregelingen omtrent het besluiten tot (en het daadwerkelijk instellen van) rechtsmiddelen up to date te houden.

Uit de Afdelingsuitspraak van 17 maart 2021 blijkt dat echter dat bestuursorganen de mogelijkheid hebben om gebreken in de bevoegdheid tot het instellen van hoger beroep te repareren zodat het ontbreken van een tijdig genomen procesbesluit niet altijd meer leidt niet-ontvankelijkheid. (meer…)

Subsidieverstrekking met de verlengde arm: de Afdeling wijst de praktijk op de mogelijkheden

Subsidieverstrekking met de verlengde arm: de Afdeling wijst de praktijk op de mogelijkheden

In de veelbesproken uitspraak van 13 februari 2019 ging de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in op de subsidierechtelijke en institutionele vraagstukken die zich voordoen als (decentrale) overheden ervoor kiezen om subsidieprocessen op afstand te plaatsen door deze te laten uitvoeren door organen van privaatrechtelijke rechtspersonen. In zulke gevallen moet heel precies – en met een subsidierechtelijke én staatsrechtelijke bril – worden gekeken naar formele bevoegdheidsvraagstukken die inherent zijn aan de keuze voor een ‘geprivatiseerd subsidieproces’. In de vervolguitspraak van 27 januari 2021 – over dezelfde casus – geeft de Afdeling nadere duiding aan de juridische ruimte voor het op afstand laten uitvoeren van subsidieprocessen. (meer…)

Versterking positie lokale rekenkamers: verbeterruimte in afwachting van wetgeving

Versterking positie lokale rekenkamers: verbeterruimte in afwachting van wetgeving

Binnen de lokale democratie ondersteunt de rekenkamer de gemeenteraad bij het uitoefenen van zijn controlerende en kaderstellende rollen. De rekenkamer onderzoekt de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gevoerde bestuur en is op die manier een belangrijk onderdeel van het stelsel van checks and balances binnen het gemeentebestuur. Althans, zo stond dit de wetgever voor ogen. In de praktijk bestaat een grote variëteit in de wijze waarop lokale overheden de rekenkamerfunctie vormgeven en uitvoeren. Uit onderzoek is gebleken dat het rekenkamerwerk niet in alle gemeenten even goed uit de verf komt. Er bestaan grote verschillen in lokale rekenkamercultuur en -activiteit. Die verschillen zijn om voor de hand liggende redenen ongewenst: het is de bedoeling dat er in elke gemeente gedegen rekenkameronderzoek plaatsvindt. Om de positie en het functioneren van de decentrale rekenkamers te versterken is sinds eind 2019 een voorstel voor de Wet versterking decentrale rekenkamers aanhangig bij de Tweede Kamer. Vooruitlopend op de komst van nieuwe wetgeving stimuleert de minister van BZK alvast de revitalisering van de lokale rekenkamer met een inspiratiedocument om het bewustzijn van het belang van een goed functionerende rekenkamer te vergroten.

In dit blogbericht praten we u bij over de achtergronden en inhoud van het wetsvoorstel, de stand van zaken rondom de behandeling ervan en over de kort geleden door de minister van BZK gepubliceerde handreiking waarmee gemeenten al op korte termijn werk kunnen maken van verbetering van de effectiviteit van het functioneren van de rekenkamer en de samenwerking tussen rekenkamer en raad. (meer…)